Redox Reaction คืออะไร? ปฏิกิริยารีดอกซ์รอบตัวที่คุณเจอทุกวัน
1.Redox Reaction คืออะไร
อธิบายแบบง่าย (Redox = Reduction + Oxidation)
เป็นปฏิกิริยาที่มีการแลกเปลี่ยนอิเล็กตรอน เมื่อสารหนึ่งเสียอิเล็กตรอน อีกสารจะได้รับอิเล็กตรอน ทั้งสองกระบวนการเกิดพร้อมกันเสมอ
ยกตัวอย่างง่าย เหมือนคนหนึ่งส่งลูกบอลให้อีกคน
Oxidation กับ Reduction ต่างกันยังไง
| Oxidation | Reduction |
| เสียอิเล็กตรอน | รับอิเล็กตรอน |
| Oxidation Number เพิ่ม | Oxidation Number ลด |
| อาจรวมกับออกซิเจน | อาจสูญเสียออกซิเจน |
| ให้พลังงาน | รับอิเล็กตรอน |
หากพูดถึงคำว่า Redox Reaction หรือ ปฏิกิริยารีดอกซ์ หลายคนอาจนึกถึงบทเรียนวิชาเคมีที่เต็มไปด้วยสมการและตัวเลข จนทำให้รู้สึกว่าเป็นเรื่องยากและไกลตัว แต่ในความเป็นจริงแล้ว ปฏิกิริยารีดอกซ์เป็นกระบวนการทางเคมีที่เกิดขึ้นอยู่รอบตัวเราตลอดเวลา ตั้งแต่การเกิดสนิมบนเหล็ก การชาร์จแบตเตอรี่โทรศัพท์ การเผาไหม้ของเชื้อเพลิง การฟอกน้ำประปา การฆ่าเชื้อในสระว่ายน้ำ ไปจนถึงกระบวนการหายใจของมนุษย์และการสังเคราะห์แสงของพืช
ปฏิกิริยารีดอกซ์เป็นหัวใจสำคัญของการเปลี่ยนแปลงทางเคมีหลายชนิด โดยมีหลักการสำคัญคือการ ถ่ายโอนอิเล็กตรอน (Electron Transfer) ระหว่างสารสองชนิด เมื่อสารหนึ่งสูญเสียอิเล็กตรอน อีกสารหนึ่งจะได้รับอิเล็กตรอน กระบวนการทั้งสองจะเกิดขึ้นพร้อมกันเสมอ จึงเรียกว่า “Redox” ซึ่งมาจากการรวมคำว่า Reduction (รีดักชัน) และ Oxidation (ออกซิเดชัน)
แม้ชื่อจะฟังดูซับซ้อน แต่แนวคิดของ Redox สามารถอธิบายได้ง่าย ๆ เหมือนการส่งต่อสิ่งของระหว่างคนสองคน คนที่เป็นฝ่าย “ให้” เปรียบเสมือนสารที่เกิดออกซิเดชัน ส่วนคนที่เป็นฝ่าย “รับ” เปรียบเสมือนสารที่เกิดรีดักชัน การแลกเปลี่ยนอิเล็กตรอนนี้เองที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของสารและนำไปสู่ปฏิกิริยาทางเคมีมากมายที่มีบทบาทสำคัญในชีวิตประจำวันและภาคอุตสาหกรรม
นอกจากจะพบได้ในธรรมชาติแล้ว ปฏิกิริยารีดอกซ์ยังถูกนำมาประยุกต์ใช้อย่างแพร่หลายในหลายอุตสาหกรรม ไม่ว่าจะเป็นการผลิตโลหะ การบำบัดน้ำ การผลิตสารเคมี การฟอกสี การฆ่าเชื้อโรค รวมถึงการผลิตพลังงานจากแบตเตอรี่และเซลล์เชื้อเพลิง เทคโนโลยีสมัยใหม่หลายอย่างที่เราใช้ในชีวิตประจำวันล้วนมีหลักการของ Redox เป็นพื้นฐานทั้งสิ้น
ตัวอย่าง Redox รอบตัว
- เหล็กเป็นสนิม
- เหล็กเสียอิเล็กตรอน
- ออกซิเจนรับอิเล็กตรอน
- เกิดสนิม
- การเผาไหม้
- จุดเตาแก๊ส
- จุดเทียน
- เครื่องยนต์รถยนต์
- แบตเตอรี่โทรศัพท์ ทุกครั้งที่
- ชาร์จแบต
- ใช้แบต
- การหายใจของคน ร่างกายเปลี่ยน
น้ำตาล + ออกซิเจน
- พืชสังเคราะห์แสง
รับพลังงานแสง เปลี่ยน CO₂ เป็นอาหาร
- น้ำยาฟอกขาว
- Sodium Hypochlorite
- Hydrogen Peroxide
- คลอรีนฆ่าเชื้อในสระว่ายน้ำ คลอรีนออกซิไดซ์
- แบคทีเรีย
- ไวรัส
- สาหร่าย
ตัวอย่าง Redox ในอุตสาหกรรม
1.อุตสาหกรรมโลหะ
- ชุบโลหะ
- สกัดทองแดง
- สกัดทอง
2.อุตสาหกรรมบำบัดน้ำ
- คลอรีน
- โอโซน
- ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์
3.อุตสาหกรรมอาหาร
- ป้องกันการเหม็นหืน
- วิตามินซีเป็นสารรีดิวซ์
4.อุตสาหกรรมเคมี
- ผลิตกรด
- ผลิตด่าง
- ผลิตสารเคมีหลายชนิด
สรุปว่า Redox Reaction ไม่ใช่เรื่องไกลตัว แต่เป็นปฏิกิริยาพื้นฐานที่เกิดขึ้นตลอดเวลา ทั้งในธรรมชาติ ร่างกายมนุษย์ และอุตสาหกรรม ตั้งแต่การเกิดสนิม การชาร์จแบตเตอรี่ การฆ่าเชื้อในน้ำ ไปจนถึงการผลิตสารเคมีและการบำบัดน้ำ การเข้าใจหลักการของ Redox จะช่วยให้มองเห็นความเชื่อมโยงของเคมีในชีวิตประจำวันได้อย่างชัดเจน และสามารถนำความรู้นี้ไปประยุกต์ใช้ได้ในหลายสาขา
 |
 |
สนใจติดต่อ เวิลด์เคมีคอล กรุ๊ป ผู้นําด้านการจําหน่ายและนำเข้า สารเคมีภัณฑ์ เคมีภัณฑ์อุตสาหกรรม ขนาดใหญ่ และ ขนาดย่อม ประเภท เคมีอุตสาหกรรม เคมีทําความสะอาด เคมีสระว่ายน้ำ เคมีบำบัดน้ำ เคมีงานปั้น-งานหล่อ เคมีอาหาร กลิ่น สารสกัด สี น้ำหอม เคมีเครื่องสำอาง อาทิ กลีเซอรีน โซดาไฟเกล็ด โซเดียมเมต้าไบซัลไฟต์ เอทิลแอลกอฮอล์ ฯลฯ สารพัดด้านเคมี เวิลด์เคมิคอล กรุ๊ป พร้อมให้บริการและให้ปรึกษากับลูกค้าทุกท่าน
สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
Line ID : @worldchemical
Facebook : https://www.facebook.com/chemical.chiangmai
เว็บไซต์ : www.worldchemical.co.th
โทร : 053 204 446-7