World Chemical Group

อันตรายของการใช้สารเคมีเกรดเทคนิคกับอาหาร: ความเสี่ยงที่ผู้ประกอบการและผู้บริโภคต้องรู้

ในยุคที่อุตสาหกรรมอาหารและการแปรรูปเติบโตอย่างรวดเร็ว การแข่งขันด้านต้นทุนการผลิตถือเป็นปัจจัยสำคัญที่ผู้ประกอบการหลายรายให้ความใส่ใจเป็นอันดับต้นๆ แต่น่าเสียดายที่ในหลายครั้ง การลดต้นทุนนี้มักนำไปสู่การเลือกใช้วัตถุดิบผิดประเภท โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “การนำสารเคมีเกรดเทคนิค (Technical Grade Chemicals) มาใช้ในกระบวนการผลิตอาหาร” ซึ่งเป็นภัยเงียบที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของผู้บริโภคอย่างรุนแรง บทความนี้จะพาทุกท่านไปทำความรู้จักกับอันตรายที่ซ่อนอยู่ และเหตุผลว่าทำไมสารเคมีเกรดนี้จึงไม่ควรเฉียดเข้าใกล้ห่วงโซ่อาหารเด็ดขาด

สารเคมีเกรดเทคนิค (Technical Grade) คืออะไร?

สารเคมีเกรดเทคนิค คือ สารเคมีที่มีความบริสุทธิ์ต่ำ เหมาะสำหรับใช้งานในอุตสาหกรรมทั่วไป เช่น งานทำความสะอาดเครื่องจักร งานเกษตรกรรม งานก่อสร้าง หรือกระบวนการทางเคมีในห้องปฏิบัติการที่ไม่เน้นความบริสุทธิ์ สารเคมีกลุ่มนี้มักจะมีสารปนเปื้อนในปริมาณสูง เช่น โลหะหนัก (ตะกั่ว แคดเมียม สารหนู) ตัวทำละลายอินทรีย์ และผลพลอยได้จากกระบวนการผลิต (By-products) ที่ไม่ผ่านการกำจัดออก เนื่องจากไม่ได้ผลิตขึ้นภายใต้มาตรฐานความปลอดภัยสำหรับสิ่งมีชีวิต

ความแตกต่างระหว่างสารเคมีเกรดเทคนิคกับเกรดอาหาร (Food Grade)

เพื่อให้เห็นภาพที่ชัดเจน เราสามารถเปรียบเทียบความแตกต่างระหว่างสารเคมีทั้งสองประเภทได้ดังตารางด้านล่างนี้

อันตรายและผลกระทบต่อสุขภาพจากการบริโภคสารเคมีเกรดเทคนิค

การนำสารเคมีเกรดเทคนิคมาใช้เป็นส่วนผสม ในขั้นตอนการผลิต หรือใช้ทำความสะอาดอุปกรณ์ที่สัมผัสอาหารโดยตรง (Food contact surfaces) อาจทำให้สารปนเปื้อนเหล่านี้ตกค้างในอาหาร และเข้าสู่ร่างกายทีละน้อย จนสะสมและก่อให้เกิดโรคเรื้อรัง ดังนี้

• การสะสมของโลหะหนัก: สารเคมีเกรดเทคนิคหลายชนิดมีตะกั่วหรือแคดเมียมปนเปื้อน ซึ่งหากสะสมในร่างกายเป็นเวลานาน จะทำลายระบบประสาท สมอง ไต และกระดูก
• พิษต่อระบบทางเดินอาหาร: อาจทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน ท้องเสียอย่างรุนแรง หรือกัดกร่อนเนื้อเยื่อทางเดินอาหาร
• ความเสี่ยงโรคมะเร็ง: สารเคมีอุตสาหกรรมบางตัวจัดเป็นสารก่อมะเร็ง (Carcinogens) การได้รับอย่างต่อเนื่องแม้ในปริมาณน้อยก็เพิ่มความเสี่ยงในการเกิดเนื้องอกและมะเร็งในอวัยวะต่างๆ
• ผลกระทบต่อระบบฮอร์โมน: สารเคมีบางชนิดทำหน้าที่เป็น Endocrine disruptors หรือสารรบกวนต่อมไร้ท่อ ส่งผลต่อระบบสืบพันธุ์และการเจริญเติบโต

กรณีศึกษาที่พบบ่อยในอุตสาหกรรมอาหาร

ในภาคอุตสาหกรรม เรามักพบปัญหาการใช้สารเคมีผิดประเภทในหมวดหมู่เหล่านี้:

1. สารให้ความหวานและสารกันบูด

ผู้ผลิตบางรายอาจพยายามใช้สารเคมีกลุ่มนี้ที่ซื้อมาจากแหล่งขายเคมีภัณฑ์อุตสาหกรรมทั่วไป ซึ่งมีราคาถูกว่าสารเคมีเกรดอาหารหลายเท่า แต่เต็มไปด้วยสิ่งเจือปนที่เป็นพิษ

2. กรดและด่างสำหรับปรับค่า pH

เช่น กรดซิตริก หรือโซดาไฟ (Sodium Hydroxide) ที่ใช้ล้างทำความสะอาดระบบท่อหรือขวดบรรจุภัณฑ์ หากใช้เกรดเทคนิคและล้างออกไม่หมด อาจเกิดสารตกค้างที่เป็นอันตรายต่อผู้บริโภค

แนวทางปฏิบัติสำหรับผู้ประกอบการเพื่อความปลอดภัย

เพื่อปกป้องผู้บริโภคและรักษามาตรฐานของธุรกิจ ผู้ประกอบการควรปฏิบัติตามแนวทางดังนี้:

• จัดซื้อจากแหล่งที่น่าเชื่อถือ: เลือกซื้อเคมีภัณฑ์จากผู้จัดจำหน่ายที่มีใบ COA (Certificate of Analysis) และระบุชัดเจนว่าเป็น Food Grade
• ตรวจสอบฉลากอย่างละเอียด: หลีกเลี่ยงการใช้สารเคมีที่ไม่มีฉลากระบุเกรด หรือระบุไว้ชัดเจนว่าเป็น Technical / Industrial Grade
• อบรมพนักงาน: ให้ความรู้แก่ทีมจัดซื้อและฝ่ายผลิตเกี่ยวกับอันตรายและการเลือกใช้สารเคมีให้ถูกต้องตามกฎหมายอาหาร

สรุปหัวข้อ อันตรายของการใช้สารเคมีเกรดเทคนิคกับอาหาร

การใช้สารเคมีเกรดเทคนิคกับอาหาร ไม่เพียงแต่ผิดกฎหมายความปลอดภัยทางอาหาร (Food Safety) เท่านั้น แต่ยังเป็นการทำลายสุขภาพของผู้บริโภคอย่างเลือดเย็น การลงทุนเลือกใช้สารเคมีเกรดอาหาร (Food Grade) แม้จะมีต้นทุนที่สูงกว่าเล็กน้อย แต่เป็นสิ่งจำเป็นที่ไม่ควรมองข้าม เพื่อความยั่งยืนของธุรกิจและความปลอดภัยของสังคมโดยรวม

เอกสารอ้างอิง (References)

กระทรวงสาธารณสุข. (2561). ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 389) พ.ศ. 2561 เรื่อง กรรมวิธีในการผลิต การผลิตเชิงพาณิชย์ และการกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานของวัตถุเจือปนอาหาร. ราชกิจจานุเบกษา, เล่ม 135, ตอนพิเศษ 171 ง.

World Health Organization. (2020). Food safety: Chemical safety and food additives. Retrieved from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/food-safety

US Food and Drug Administration (FDA). (2019). Generally Recognized as Safe (GRAS) & Food Grade Chemicals Standards. Silver Spring, MD: USFDA.

สนใจติดต่อ เวิลด์เคมีคอล กรุ๊ป ผู้นําด้านการจําหน่ายและนำเข้า สารเคมีภัณฑ์ เคมีภัณฑ์อุตสาหกรรม ขนาดใหญ่ และ ขนาดย่อม ประเภท เคมีอุตสาหกรรม เคมีทําความสะอาด เคมีสระว่ายน้ำ เคมีบำบัดน้ำ เคมีงานปั้น-งานหล่อ เคมีอาหาร กลิ่น สารสกัด สี น้ำหอม เคมีเครื่องสำอาง อาทิ กลีเซอรีน โซดาไฟเกล็ด โซเดียมเมต้าไบซัลไฟต์ เอทิลแอลกอฮอล์ ฯลฯ สารพัดด้านเคมี เวิลด์เคมิคอล กรุ๊ป พร้อมให้บริการและให้ปรึกษากับลูกค้าทุกท่าน

สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่

Line ID : @worldchemical
Facebook : https://www.facebook.com/chemical.chiangmai
เว็บไซต์ : www.worldchemical.co.th
โทร : 053 204 446-7