Poly Aluminum Chloride (PAC) คืออะไร? ใช้ตกตะกอนอย่างไร

             Poly Aluminum Chloride หรือที่เรียกกันสั้น ๆ ว่า PAC เป็นสารเคมีในกลุ่ม “สารช่วยตกตะกอน” (Coagulant) ที่มีบทบาทสำคัญอย่างมากในระบบบำบัดน้ำ ทั้งในงานผลิตน้ำประปา ระบบบำบัดน้ำเสียในโรงงานอุตสาหกรรม รวมถึงการปรับคุณภาพน้ำในสระว่ายน้ำ โดย PAC มักอยู่ในรูปแบบผงสีเหลืองอ่อนถึงน้ำตาล หรือในรูปของเหลว ซึ่งสามารถละลายน้ำได้ดีและใช้งานสะดวก

PAC คืออะไร และมีคุณสมบัติอย่างไร

PAC เป็นสารประกอบอลูมิเนียมชนิดพอลิเมอร์ (Polymeric Aluminum Compound) ที่ผ่านกระบวนการปรับโครงสร้างให้มีประสิทธิภาพสูงกว่าสารส้มแบบดั้งเดิม (Alum) โดยมีจุดเด่นคือสามารถทำงานได้ในช่วงค่า pH ที่กว้างกว่า และให้ประสิทธิภาพในการตกตะกอนที่รวดเร็วและดีกว่า

1.คุณสมบัติหลักของ PAC ได้แก่

1.1.ละลายน้ำได้ดี ใช้งานง่าย

1.2.ให้การตกตะกอนรวดเร็ว (Fast coagulation)

1.3.ช่วยลดความขุ่น (Turbidity) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

1.4.ทำให้เกิดตะกอนขนาดใหญ่ (Floc) ที่กรองออกง่าย

1.5.ใช้ปริมาณน้อยกว่าสารส้ม แต่ได้ผลดีกว่า

2.หลักการทำงานของ PAC ในการตกตะกอน

ในน้ำดิบหรือน้ำเสียทั่วไป มักมีสิ่งสกปรกขนาดเล็กมาก เช่น ดิน โคลน สารอินทรีย์ หรือจุลินทรีย์ ซึ่งอนุภาคเหล่านี้มักมี “ประจุลบ” และมีขนาดเล็กจนไม่สามารถตกตะกอนได้เอง ทำให้น้ำมีลักษณะขุ่น

เมื่อเติม PAC ลงไปในน้ำ สารนี้จะปล่อยไอออนอลูมิเนียม (Al³⁺) ซึ่งมีประจุบวก เข้าไปทำหน้าที่ “หักล้างประจุ” ของอนุภาคสิ่งสกปรก ทำให้อนุภาคที่เคยผลักกันสามารถจับตัวกันได้ จากนั้นจะเกิดกระบวนการที่เรียกว่า Coagulation และ Flocculation คือ

1. Coagulation (การทำให้อนุภาครวมตัวเริ่มต้น) – อนุภาคเล็ก ๆ เริ่มจับตัวกัน

2. Flocculation (การรวมตัวเป็นก้อนใหญ่) – อนุภาคที่รวมกันจะค่อย ๆ ขยายตัวเป็นก้อนตะกอน (Floc) ที่ใหญ่ขึ้น

เมื่อก้อนตะกอนมีขนาดใหญ่และน้ำหนักมากขึ้น จะสามารถตกลงสู่ก้นถัง (Sedimentation) หรือถูกกรองออกด้วยระบบกรองได้ง่าย ทำให้น้ำใสสะอาดขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

3.วิธีการใช้งาน PAC เบื้องต้น

การใช้งาน PAC จะขึ้นอยู่กับคุณภาพของน้ำและวัตถุประสงค์ของการใช้งาน โดยทั่วไปมีขั้นตอนดังนี้

1. ละลาย PAC ในน้ำสะอาดให้เป็นสารละลายก่อน (เช่น 5–10%)

2. เติมลงในน้ำดิบหรือน้ำเสียที่ต้องการบำบัด

3. กวนผสมอย่างรวดเร็วในช่วงแรก เพื่อให้สารกระจายตัว

4. ลดความเร็วการกวน เพื่อให้เกิดการรวมตัวของตะกอน

5. ปล่อยให้น้ำตกตะกอน หรือผ่านระบบกรอง

อัตราการใช้โดยทั่วไปจะอยู่ประมาณ 10–100 ppm (ขึ้นอยู่กับความขุ่นของน้ำ) ซึ่งควรมีการทดลอง (Jar Test) เพื่อหาปริมาณที่เหมาะสมที่สุด

4.ข้อดีของ PAC เมื่อเทียบกับสารส้ม

PAC ได้รับความนิยมมากขึ้น เนื่องจากมีข้อได้เปรียบหลายประการ เช่น

• ใช้ปริมาณน้อยกว่า แต่ให้ผลลัพธ์ดีกว่า

• ลดการเปลี่ยนแปลงค่า pH ของน้ำ

• เกิดตะกอนเร็ว ทำให้ประหยัดเวลา

• ลดปริมาณตะกอนส่วนเกิน (Sludge)

• เหมาะกับน้ำที่มีความขุ่นสูง

5.การนำไปใช้งานในอุตสาหกรรมต่าง ๆ

PAC ถูกนำไปใช้ในหลากหลายงาน เช่น

• โรงผลิตน้ำประปา

• โรงงานอุตสาหกรรมอาหารและเครื่องดื่ม

• ระบบบำบัดน้ำเสียในโรงงาน

• งานปรับคุณภาพน้ำในสระว่ายน้ำ

• งานกำจัดสีในน้ำเสียจากสิ่งทอ

6.ข้อควรระวังในการใช้งาน

แม้ PAC จะเป็นสารที่ใช้งานง่าย แต่ควรระมัดระวัง เช่น

• หลีกเลี่ยงการสูดดมฝุ่นหรือสัมผัสโดยตรง

• ควรสวมอุปกรณ์ป้องกัน เช่น ถุงมือ และแว่นตา

• ควรเก็บในที่แห้ง และปิดภาชนะให้สนิท

---

คุณสมบัติเด่นของ PAC ผง

• ความเข้มข้นสูงกว่าแบบน้ำ → ขนส่งคุ้ม ประหยัดพื้นที่

• เก็บรักษาได้นาน (Shelf life สูง)

• ละลายน้ำได้ดี เมื่อละลายถูกวิธี

• ใช้งานได้ในช่วง pH กว้าง (ประมาณ 5–9)

• ให้ฟล็อค (Floc) ขนาดใหญ่ ตกเร็ว น้ำใสไว

• ใช้ปริมาณน้อยกว่าสารส้ม

วิธีการใช้งาน PAC ผง (สำคัญมาก)

PAC ผง ต้องละลายน้ำก่อนใช้งาน ไม่ควรเทลงน้ำโดยตรง

ขั้นตอนมาตรฐาน

1. เตรียมน้ำสะอาด

2. เติม PAC ผง ลงในน้ำ (เช่น 5–10%)

3. คนให้ละลายจนหมด

4. เติมสารละลายลงในน้ำดิบ

5. กวนเร็ว → กวนช้า → ปล่อยตกตะกอน

📌 Tip: ควรทำ Jar Test เพื่อหาปริมาณที่เหมาะสมก่อนใช้งานจริง

---

📊 อัตราการใช้งาน (โดยประมาณ)

• น้ำขุ่นเล็กน้อย: 10–30 ppm

• น้ำขุ่นปานกลาง: 30–60 ppm

• น้ำขุ่นมาก/น้ำเสีย: 60–100+ ppm

👉 ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับคุณภาพน้ำจริง

การใช้งาน PAC ผง

• ระบบผลิตน้ำประปา

• โรงงานอาหาร / เครื่องดื่ม

• โรงงานสิ่งทอ (กำจัดสี)

• ระบบบำบัดน้ำเสีย

• สระว่ายน้ำ (แก้น้ำขุ่น ตะกอนลอย)

PAC ผง vs PAC น้ำ

---

สรุป
Poly Aluminum Chloride (PAC) เป็นสารช่วยตกตะกอนที่มีประสิทธิภาพสูง ใช้งานง่าย และเหมาะกับการปรับปรุงคุณภาพน้ำในหลายอุตสาหกรรม โดยทำหน้าที่ช่วยรวมอนุภาคขนาดเล็กให้กลายเป็นก้อนตะกอนที่สามารถแยกออกจากน้ำได้ง่าย ทำให้น้ำใส สะอาด และพร้อมใช้งานมากยิ่งขึ้น ถือเป็นหนึ่งในสารเคมีพื้นฐานที่สำคัญในระบบบำบัดน้ำยุคปัจจุบัน