โซเดียมเปอร์คาร์บอเนต (Sodium Percarbonate) คือสารประกอบที่เมื่อละลายน้ำจะแตกตัวเป็น โซเดียมคาร์บอเนต (โซดาแอช) และ ไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์ (Hydrogen Peroxide) มีฤทธิ์เป็นสารฟอกขาวและฆ่าเชื้อ นอกเหนือจากด้านการทำความสะอาดทั่วไปแล้ว โซเดียมเปอร์คาร์บอเนต (Sodium Percarbonate) ยังใช้ในการสังเคราะห์ทางเคมี เช่น Anti-Markovnikov โดยใช้ เป็นแหล่งปลดปล่อยไฮโดรเจนเปอร์ออกไซด์แบบไร้น้ำ เป็นตัวทำปฏิกิริยาในรูปผงที่ปลอดภัยและสะดวกต่อการเก็บรักษา มากกว่าการใช้น้ำยาเปอร์ออกไซด์เข้มข้น
ประโยชน์ด้านการทำความสะอาด
ขจัดคราบฝังแน่นและฆ่าเชื้อ: ใช้ขจัดคราบชา กาแฟ เลือด ไวน์ หรือคราบสกปรกบนเสื้อผ้าผงซักฟอก
เพิ่มออกซิเจน (Oxy-bleach): ช่วยเพิ่มพลังซัก ทำให้ผ้าขาวสะอาดและสีสดใส ไม่ทำให้ผ้าสีซีดจางเหมือนน้ำยาฟอกขาวทั่วไป
ทำความสะอาดอเนกประสงค์: ล้างคราบไขมัน คราบรา ในห้องน้ำ ห้องครัว และอุปกรณ์เครื่องครัว
ประโยชน์ด้านการสังเคราะห์ในทางเคมีอินทรีย์
กฎของมาร์คอฟนิคอฟ (Markovnikov’s Rule) แบบเข้าใจง่าย!
เป็นหลักการทางเคมีอินทรีย์ ที่ช่วยทำนายตำแหน่งการเกิดปฏิกิริยาการเติม (Addition Reaction) ของสารประกอบแอลคีนที่ไม่สมมาตร (Unsymmetrical Alkenes) โดย Addition Reaction จาก Hydrogen halides เช่น HBr เราสามารถทำนายตำแหน่งที่ Hydrogen และ Halogen จะไปเกาะได้ จากกฎของ Markovnikov เช่น Hydrogen จะไปสร้างพันธะตรง Carbon ที่มี Hydrogens มากสุดเสมอ และ Halogen จะไปสร้างพันธะในตำแหน่ง Carbon ที่มี Hydrogen น้อยสุดเสมอ
หากปฏิกิริยาการเติม HBr เกิดขึ้นโดยมี เปอร์ออกไซด์ (Peroxide) เป็นตัวเร่งปฏิกิริยา หรือมีแสงยูวี ทิศทางของการเติมจะสลับกัน กลายเป็น กฎแอนติมาร์คอฟนิคอฟ (Anti-Markovnikov’s rule) ซึ่งไฮโดรเจนจะไปเกาะฝั่งที่มีไฮโดรเจนน้อยกว่า และ Halogen ในที่นี้คือ Bromine จะไปเกาะฝั่งที่มีไฮโดรเจนมากกว่าแทน
Anti-Markovnikov’s Product
กลไกของปฏิกิริยานี้ดำเนินผ่าน อนุมูลอิสระ (Free Radical Intermediate) ซึ่งไวต่อปฏิกิริยามาก หากมีน้ำหรือความชื้นปนอยู่จะทำให้เกิดปฏิกิริยาข้างเคียงและลดประสิทธิภาพของตัวเร่งเปอร์ออกไซด์ลงอย่างมาก การใช้ โซเดียมเปอร์คาร์บอเนต (Sodium Percarbonate) จึงดีกว่าการใช้ Hydrogen Peroxide Solution ในบางกรณี
ในทางปฏิบัติ ความสามารถในการละลาย (Solubility) โซเดียมเปอร์คาร์บอเนตละลายในตัวทำละลายอินทรีย์ทั่วไปได้ไม่ดีนัก (เนื่องจากโครงสร้างเกลืออนินทรีย์) ดังนั้นในการทดลองจริง มักจะต้องเลือกตัวทำละลายที่เหมาะสม (เช่น บางระบบอาจใช้ตัวทำละลายผสม หรืออาศัยการคนอย่างแรง) เพื่อให้การแตกตัวของสารเกิดขึ้นเพียงพอที่จะปลดปล่อย H2O2 เข้าไปทำปฏิกิริยา
ตัวอย่างปฏิกิริยา Anti-Markovnikov’s
วิดีโอสาธิตจาก Roxi Hulet แสดงให้เห็นว่า มีการผลิต สารตัวกลาง ซึ่งก็คือ Organoborane ด้วย NaBH4 ในตัวทำละลาย THF ก่อน เพื่อที่ขั้นตอนต่อไปจะทำปฏิกิริยากับ H2O2 และ NaOH เพื่อเปลี่ยนหมู่โบรอน (BH2) ให้กลายเป็นหมู่ไฮดรอกซิล (-OH) โดยที่ยังรักษาคอนฟิกูเรชัน (Retention of configuration) ของโมเลกุลไว้ ทำให้ได้แอลกอฮอล์ที่เป็น Anti-Markovnikov product ในที่สุด ในขั้นตอนนี้เราสามารถแทนที่ H2O2 และ NaOH ด้วย โซเดียมเปอร์คาร์บอเนตได้ เมื่อโซเดียมเปอร์คาร์บอเนตละลายในน้ำ จะแตกตัวให้ H2O2 (ซึ่งทำหน้าที่เป็น oxidant) และโซเดียมคาร์บอเนต (Na2CO3) ซึ่งมีฤทธิ์เป็นเบส (Base) เพียงพอที่จะเร่งปฏิกิริยา Oxidation ของ Organoborane ได้
ข้อดี คือ โซเดียมเปอร์คาร์บอเนตจะค่อยๆ ปลดปล่อย H2O2 ออกมาอย่างช้าๆ ทำให้ควบคุมความร้อน (Exothermic) ได้ง่ายกว่า แต่การใช้โซเดียมคาร์บอเนต(Na2CO3) ที่ได้จากการแตกตัว มีความแรงอ่อนกว่าโซเดียมไฮดรอกไซด์ (NaOH) เล็กน้อย ปฏิกิริยาอาจดำเนินไปช้ากว่าเล็กน้อย หรืออาจต้องใช้ปริมาณที่มากพอเพื่อให้ค่า pH สูงเพียงพอที่จะทำลายพันธะ Boron-Carbon ได้สมบูรณ์
การใช้โซเดียมเปอร์คาร์บอเนตเป็นทางเลือกที่ “ฉลาดและใช้งานได้จริง” สำหรับการทำปฏิกิริยาในระดับห้องปฏิบัติการ แต่แนะนำให้ เริ่มจากการใช้ปริมาณที่เกิน (excess) เล็กน้อย และคอยติดตามการเปลี่ยนแปลงของอุณหภูมิ รวมถึงตรวจสอบด้วย TLC (Thin Layer Chromatography) เพื่อให้มั่นใจว่าปฏิกิริยา Oxidation สมบูรณ์จนไม่มีสารตัวกลาง Organoborane หลงเหลืออยู่
สนใจติดต่อ เวิลด์เคมีคอล กรุ๊ป ผู้นําด้านการจําหน่ายและนำเข้า สารเคมีภัณฑ์ เคมีภัณฑ์อุตสาหกรรม ขนาดใหญ่ และ ขนาดย่อม ประเภท เคมีอุตสาหกรรม เคมีทําความสะอาด เคมีสระว่ายน้ำ เคมีบำบัดน้ำ เคมีงานปั้น-งานหล่อ เคมีอาหาร กลิ่น สารสกัด สี น้ำหอม เคมีเครื่องสำอาง อาทิ กลีเซอรีน โซดาไฟเกล็ด โซเดียมเมต้าไบซัลไฟต์ เอทิลแอลกอฮอล์ ฯลฯ สารพัดด้านเคมี เวิลด์เคมิคอล กรุ๊ป พร้อมให้บริการและให้ปรึกษากับลูกค้าทุกท่าน
สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่
Line ID : @worldchemical
Facebook : https://www.facebook.com/chemical.chiangmai
เว็บไซต์ : www.worldchemical.co.th
โทร : 053 204 446-7
Jirakit Pawnsakunrungrot
Technical SEO Specialist, Web Developer, Self-taught chemist